Zwangerschap

Leef- en eetadviezen

Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om gezond te leven en gezond en gevarieerd te eten. 'Eten voor twee' is niet nodig, maar lijnen tijdens de zwangerschap is niet verstandig.

Verse groenten en fruit zijn belangrijke leveranciers van vitaminen, mineralen en vezels. Aardappelen, (volkoren)brood, rijst en pasta zijn belangrijke energiebronnen. Melk, kaas, eieren, vlees, kip en vis zijn belangrijk voor de calcium- en eiwitbehoeften van het groeiende kindje en jouzelf. Halvarine, boter, margarine en vette vis voorzien voor een groot deel in de behoefte aan vitamine A en D. Wees zuinig met vet en suiker. Snoep niet overmatig. 

FOLIUMZUUR EN VITAMINE D

Foliumzuur is een vitamine die van nature in onze voeding voorkomt (vitamine B11). Het innemen van een verhoogde hoeveelheid van deze vitamine vóór en tijdens de zwangerschap verkleint de kans op een aantal aangeboren afwijkingen, zoals een open rug, buikwanddefect, open schedeltje, en waarschijnlijk ook een hazenlip. Je kunt foliumzuur in tabletvorm, zonder recept, kopen bij iedere drogist of apotheek. De aanbevolen dosering is 0,4 mg/dag. Slik de foliumzuurtabletten in ieder geval tot een zwangerschapsduur van 10 weken. Het kan geen kwaad langdurig extra foliumzuur te nemen. Foliumzuur helpt je het ijzer op te nemen uit je voeding en een teveel aan foliumzuur kun je niet krijgen want dat plas je gewoon weer uit.

Vitamine D zorgt ervoor dat calcium goed uit de voeding wordt opgenomen. Calcium zorgt voor de opbouw en het in stand houden van het skelet. Je maakt zelf vitamine D aan in je huid onder invloed van zonlicht en krijgt het binnen door middel van het gebruik van boter. Vitamine D wordt geadviseerd extra in te nemen vóór en tijdens de zwangerschap. Vitamine D is ook in tabletvorm verkrijgbaar bij iedere drogist of apotheek, zonder recept. De aanbevolen dosering is 10 mcg/dag. 

Je kunt er ook voor kiezen om een multivitaminepreparaat voor zwangeren te slikken. Deze bevatten ook de aanbevolen hoeveelheid foliumzuur en vitamine D.

Toxoplasmose

Eet geen rauw of gerookt vlees, zoals carpaccio, halfdoorbakken biefstuk en tartaar en vleeswaren zoals filet americain, ossenworst, rosbief, rauwe ham, salami en cervelaat. Was rauwe groenten en fruit goed. In rauw vlees en in ongewassen groenten en fruit komt soms een parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken. Bij gerookt vlees bestaat de kans dat het vlees niet genoeg verhit is geweest, waardoor de parasiet in het vlees kan blijven leven. De kans dat het vlees besmet is met toxoplasmose is erg klein, maar besmetting met de toxoplasmose kan tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen hebben voor het ongeboren kind. Daarom wordt geadviseerd elk risico te mijden.

Listeria

Eet geen producten die van rauwe (ongepasteuriseerde) melk zijn gemaakt, zoals sommige zachte kaassoorten. Deze kunnen de Listeria-bacterie bevatten. Gezonde volwassenen worden hier nauwelijks ziek van, maar een ongeboren baby is er wel gevoelig voor. In Nederland staat meestal op de verpakking vermeld, of er gebruik is gemaakt van rauwe melk (au lait cru). In het buitenland is dit niet altijd het geval. Listeria kan ook groeien in andere rauwe producten, zoals rauwe groente, kip, vis en vlees die lang in de koelkast bewaard worden. Listeria is niet bestand tegen verhitting door koken of bakken. Eet dus bij voorkeur voedsel dat vers of vers bereid is, en bewaar dit zo kort mogelijk in de koelkast. Voor rauwe ('gerookte') zalm en sushi geldt dat je dit in principe gewoon mag eten, mits het product vers is, bijvoorbeeld afkomstig van de visboer of een goed restaurant. De vacuümverpakte zalm uit de supermarkt kun je beter eerst goed verhitten alvorens deze te eten.

Vitamine A

In orgaanvlees zit veel vitamine A. Wil je orgaanvlees of producten die van orgaanvlees gemaakt zijn (leverworst, leverpastei etc.) eten tijdens de zwangerschap, doe dat dan niet dagelijks en niet als hoofdmaaltijd. Een teveel aan vitamine A kan schadelijke gevolgen hebben voor het ongeboren kind.

Vegetarisch

Vegetarisch eten kan gewoon als je zwanger bent. Let wel op dat je genoeg B-vitamines en ijzer binnenkrijgt. Eet voldoende brood, granen, peulvruchten, zuivelproducten, eieren en kant-en-klare vleesvervangers, zoals ei, tofu, tempé of noten.

Vocht

Drink voldoende om je vochtbalans op peil te houden. Maak je geen zorgen als je vocht vasthoudt, dat is heel normaal. Gemiddeld kom je daardoor zo’n 2 kilo aan. Ga in ieder geval niet minder drinken, drinken helpt juist extra vocht sneller af te voeren. Drink 1 ½ tot 2 liter vocht per dag. Dit komt neer op ongeveer 10 bekers of 10 grote glazen per dag.

CAFEÏNE

Een grote hoeveelheid cafeïne vergroot de kans op een miskraam en kan zorgen voor een lager geboortegewicht van je kindje. Het kan de baby ook onrustig maken. Drink daarom niet meer dan 3 koppen koffie per dag of drink cafeïnevrije koffie. Cafeïne zit ook in cola, thee en energiedranken. Drink niet meer dan 6 glazen cola of thee per dag, mits je geen koffie drinkt. Energiedranken kun je beter helemaal laten staan.

Meer voedingsadviezen

Voor nog veel meer informatie over gezond eten en drinken in de zwangerschap, verwijzen we graag naar de site van het voedingscentrum. Ook sturen wij je, direct na inschrijving bij de praktijk, een welkomstbrief per mail toe. In deze bijlage kun je meer lezen over onder andere gezonde voeding.

Roken

Roken in de zwangerschap heeft een nadelige invloed op de groei en ontwikkeling van de ongeboren baby. Het geeft meer kans op een miskraam, vroeggeboorte, groeivertraging, klompvoetjes, gespleten gehemelte en loslaten van de placenta. Na de bevalling verhoogt het de kans op wiegendood. In sigaretten zitten schadelijke stoffen, die zorgen voor een verminderde doorbloeding van de placenta (moederkoek) met als gevolg een verminderde zuurstoftoevoer naar het kind. Zelf roken, maar ook veelvuldig verblijf in een rokerige omgeving brengen risico's met zich mee. Het advies aan ouders luidt dan ook: stop met roken en vermijd rokerige ruimten zoveel mogelijk. Stoppen met roken is vaak moeilijk. In je zwangerschap willen we je daar graag bij helpen. Ook via je huisarts of op de website van het Trimbos instituut kun je meer informatie vinden en hulp krijgen bij stoppen met roken.

Alcohol

Gebruik van alcohol tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Uit onderzoek blijkt, dat hoe meer alcoholische consumpties je nuttigt per dag, hoe ernstiger de effecten zijn. Ook van kleine hoeveelheden alcohol kan een kind later problemen ondervinden. Zo kan één glas per dag al leiden tot groeiafwijkingen en leer- en gedragsproblemen. De gezondheidsraad adviseert daarom aan vrouwen, die zwanger willen worden, zwanger zijn, of borstvoeding geven, om geen alcoholhoudende dranken te drinken.

Drugs

Gebruik van alle soorten drugs in de zwangerschap wordt ten zeerste afgeraden. De schadelijke stoffen bereiken de placenta en komen via de navelstreng bij de baby terecht. Drugsgebruik geeft een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen, groeiachterstand en vroeggeboorte.

Medicijnen

Gebruik je medicijnen, geef dan vroegtijdig aan bij je huisarts of specialist dat je zwanger wilt worden of zwanger bent. Sommige stoffen hebben al vroeg in de zwangerschap invloed op de ontwikkeling van je kind. Dit geldt ook voor sommige medicijnen die vrij verkrijgbaar zijn bij de drogist. Het is verstandig advies te vragen aan je arts, apotheek of aan ons.

Bij pijnklachten of koorts kun je veilig paracetamol (zonder cafeïne en codeïne) gebruiken, maximaal 6 tabletten per 24 uur.

Als de tandarts tijdens een behandeling plaatselijke verdoving wil toedienen bestaat hier tijdens de zwangerschap geen bezwaar tegen. Informeer hem/haar wel over je zwangerschap; hij zal dan een verdoving gebruiken zonder adrenaline.

Schadelijke stoffen en straling

Wees voorzichtig met chemische middelen zoals ongediertebestrijders, verf op terpentinebasis etc. Gebruik van een verf op waterbasis kan geen kwaad; lucht wel goed tijdens het gebruik. Van haarverf zijn tot nu toe geen schadelijke effecten bekend. Voor de zekerheid kun je beter geen soorten gebruiken waar loodhoudende oplosmiddelen in zitten. Is een röntgenonderzoek tijdens de zwangerschap noodzakelijk, vermeld dan duidelijk dat je zwanger bent. Soms kan het onderzoek uitgesteld worden tot na de bevalling. Is een röntgenonderzoek echt noodzakelijk, dan kan deze over het algemeen gewoon worden uitgevoerd. Vaak kan de baarmoeder afgeschermd worden. Het kind krijgt dan zo weinig mogelijk straling.

TUINIEREN

Bij het werken in de tuin en het verschonen van de kattenbak is het belangrijk handschoenen te dragen en je handen nadien goed te wassen. In uitwerpselen van (vooral jonge) katten kan een parasiet voorkomen, die toxoplasmose kan veroorzaken. De kans dat de kat besmet is met toxoplasmose is niet zo groot, aangezien hij slechts 2 weken de parasiet verspreidt middels zijn uitwerpselen, maar de schade die de toxoplasmose-parasiet kan aanrichten is zo groot, dat het beter is om je goed aan deze leefregels te houden.

SPORTEN

Pas bij sporten je tempo aan. Zwemmen, fietsen en fitness zijn sporten die je heel goed tot het einde van de zwangerschap kunt beoefenen. Sporten, zoals hockey waarbij je een risico loopt om iets tegen je buik aan te krijgen, of sporten waarbij je gemakkelijk met andere mensen botst of kunt vallen, zoals skiën, zijn minder verstandig. Indien je na 18 weken een stomp in je buik krijgt kan dit gevaar opleveren voor je baby, omdat de placenta hierdoor deels kan loslaten. We raden je dan ook aan om deze sporten na 18 weken niet meer te beoefenen. Voor alle andere sporten geldt: doe wat je altijd deed, maar verminder of stop wanneer je merkt dat het klachten geeft of wanneer het je meer vermoeit dan normaal. Zorg dat je voldoende vocht binnen krijgt.

Sauna en zonnen

Vermijd sauna en zonnebank in de eerste 14 weken van de zwangerschap. Het is onbekend of deze hoge temperaturen schadelijke effecten kunnen veroorzaken. Ga je na een zwangerschapsduur van 14 weken zonnen of naar een sauna, drink dan voldoende, smeer je goed in met een zonnecrème en zorg regelmatig voor afkoeling.

Werk

Voor werk geldt in de zwangerschap hetzelfde advies als voor veel andere activiteiten: Luister naar je lichaam en ga niet over je grenzen heen. Als je je werk niet kunt uitvoeren zoals vóór de zwangerschap, bespreek dit dan met je werkgever en evt. de bedrijfsarts/arbodienst. Kijk voor meer informatie over wet en regelgeving op de website van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over zwangerschapsverlof en over zwangerschap en veilig werken.

Ook vind je veel informatie in deze folder van FNV Bondgenoten:
download Alles over werk en zwangerschap

meer lezen?

Meer informatie over gezond leven in de zwangerschap, vind je op de website www.deVerloskundige.nl.