Zwangerschap

Zwangerschapsklachten

Als je zwanger bent, verandert er heel veel in je lichaam. Je baarmoeder gaat groeien en banden worden uitgerekt. Je gaat meer bloed aanmaken, je borsten groeien, het kraakbeen in je rug en bekken wordt week en je darmen maken plaats voor de groeiende baarmoeder. Dat alles gaat niet zonder dat je er iets van merkt. Door al deze veranderingen kunnen er best wel eens wat klachten ontstaan.

Mede dankzij de vele hormonale veranderingen, kan er emotioneel ook veel veranderen. 

De gebruikelijke zwangerschapsklachten zullen bij elke vrouw en bij elke zwangerschap verschillen. Het is belangrijk om goed naar je lijf te luisteren en de tijd en rust te nemen voor alle veranderingen. Hier volgt een lijstje met typische zwangerschapsklachten en wat je er soms zelf aan kunt doen:

vermoeidheid

In het begin van de zwangerschap ben je vooral moe door de veranderde hormoonhuishouding. Ook vraagt het groeien van de baby erg veel energie van je eigen lichaam. Het beste is er maar aan toe te geven: dus vroeg naar bed en na een dag werken eerst maar even wat uitrusten op de bank, voordat je gaat koken. Het dalen van het ijzergehalte werd vaak als oorzaak van de vermoeidheid genoemd. Uit onderzoek is gebleken dat het normaal is dat het ijzergehalte daalt tijdens een zwangerschap. Als zwangere neemt je bloedvolume toe met ander halve liter vocht, echter de rode bloedcellen nemen niet zo sterk toe. Veelal is het dus niet je ijzergehalte, maar gewoon je groeiende baby die je moeheid veroorzaakt. Je lichaam geeft je als het ware een seintje om rekening te houden met het feit dat je nu met z’n tweeën bent.

Misselijkheid

Hormonale veranderingen, met name de toename van het hormoon hCG, kunnen misselijkheid veroorzaken. Vaak wordt de misselijkheid na de derde maand (12-16 weken) minder. Je kunt iets aan de misselijkheid doen door het volgende: Eet regelmatig kleine beetjes zodat je maag niet leeg is. Ook is het handig voor het opstaan al iets te drinken en te eten, zoals een kopje thee met een beschuitje. Kies voor licht verteerbaar voedsel. Het kan geen kwaad voor je zwangerschap als je af en toe een keer overgeeft. In ernstige gevallen kan eventueel medicatie worden voorgeschreven door de huisarts. Acupunctuur wordt ook nog wel eens toegepast. Een goed homeopathisch middel is Okugest van VSM. Wanneer je vrijwel geen eten of drinken meer binnenhoudt, moet je urine gecontroleerd worden op ketonen (afvalstoffen). Indien deze aanwezig zijn, kan het zijn dat je moet worden opgenomen, om je middels een infuus voldoende vocht en voedingsstoffen toe te dienen.

Brandend maagzuur

Door een ander hormoon, progesteron, ontstaat onder andere verslapping van de sluitspier van de maag. Hierdoor kan het maagzuur makkelijker omhoog komen. Ook kan het dat, doordat je baby groter wordt, je maag wat in de verdrukking komt. Zit dus goed rechtop als je eet, dat geeft je meer ruimte in de buikholte. Vermijd vet en gekruid eten en koolzuurhoudende of citrusfruitdranken. Ga niet direct liggen na het eten. Probeer bij brandend maagzuur eens een eetlepel vla of yoghurt; melkproducten verzachten het zuur voor korte tijd. Ook wil een extra kussen 's nachts wel effectief zijn. Wanneer niets meer helpt probeer dan medicijnen zoals Rennies, Antagel, Maalox of Regla-PH. Brandend maagzuur kan op verschillende tijden in de zwangerschap ontstaan, maar het kan ook zomaar ineens weer verdwijnen. Eenmaal last van maagzuur betekent dus niet dat dit de rest van de zwangerschap blijft.

Verstopping en aambeien

De zwangerschapshormonen zorgen ervoor dat je darmen langzamer gaan werken. Het voedsel blijft langer in de darmen, waardoor je lichaam meer tijd heeft om er al de benodigde voedingsstoffen uit te halen. Het trager verlopen van je darmen is een normale gezonde reactie van je lichaam. Doordat je lichaam als het ware veel efficiënter werkt, kun je uit het eten nu voedingsstoffen voor twee halen. Je hoeft dus als zwangere ook niet meer te eten om aan voldoende voedingsstoffen te komen. Je kunt door de trager werkende darmen wel last van verstopping (obstipatie) krijgen. Je moet dan harder persen, met soms aambeien als gevolg. Mogelijk gaan deze gepaard met bloed bij je ontlasting. Aambeien worden ook veroorzaakt door de slapper wordende wand van bloedvaten rondom de anus.

Om de klachten van de obstipatie te verminderen kun je het beste veel drinken (minstens 2 ½ liter per dag) en moet je goed in beweging blijven. Eet vezelrijk voedsel, groente en fruit en sla het ontbijt niet over! Een homeopathische oplossing is manna-vijgen sap, van het merk Salus. Hoewel het dus een normale reactie van de zwangerschap is, kan de obstipatie soms zo erg zijn dat het mogelijk is om hiertegen een klysma (Microlax) of een drankje (Lactulose) te vragen via de apotheek of je huisarts. Tegen aambeien helpt Curanol, een speciale zalf eventueel in combinatie met tabletten. De Curanol-producten zijn verkrijgbaar bij de DA-drogist, bij Etos in Amstelveen en DIO in Aalsmeer, of te bestellen via curanol.nl 

Vaak plassen

Tijdens de zwangerschap moet je vaker plassen. Naarmate de baarmoeder groeit, komt er meer druk op je blaas en daardoor heb je sneller het gevoel dat je moet plassen. Als je heel vaak aandrang voelt om te plassen, kan het ook zijn dat je een blaasontsteking hebt. Neem in dat geval contact op met ons of met je huisarts. Meestal heb je bij een blaasontsteking buiten de zwangerschap een branderig of een pijnlijk gevoel bij het plassen, maar in de zwangerschap hoeft dat niet. Bij een blaasontsteking in de zwangerschap is het nodig om antibiotica te gebruiken, omdat je als zwangere zelfs van een eenvoudige blaasontsteking veel harde buiken kunt krijgen of erg ziek kunt worden.

Vaginale afscheiding

Vaginale afscheiding neemt vaak toe tijdens de zwangerschap en is dus normaal. Dankzij de veranderde samenstelling van het vocht in je vagina kunnen bepaalde schimmels wat meer voorkomen dan normaal. Indien je afscheiding jeukt, teveel of groen wordt is het raadzaam om er via je huisarts een kuurtje voor te halen. De meest voorkomende schimmelinfectie is candida. Dit is een afscheiding, die een brokkelige witte plek achter kan laten in je ondergoed. Candida kan voor de zwangerschap op zichzelf niet zoveel kwaad, maar is wel vervelend, omdat het bij de geboorte je baby kan besmetten. Ook voor de baby kan een candida-infectie niet veel kwaad, alleen brengt de baby de infectie bij borstvoeding weer over op je tepels, die hierdoor heel pijnlijk kunnen worden. We raden je dan ook aan bij een voortdurende infectie met candida, deze op het eind van je zwangerschap wel te behandelen.

Harde buiken

Tijdens de zwangerschap kunnen je  spieren van de baarmoeder af en toe samentrekken. Dit worden ook wel harde buiken of Braxton Hicks-contracties genoemd. Het zijn oefeningen van delen van je baarmoederspier, om straks bij je bevalling goed te kunnen samentrekken. Een harde buik kan ook ontstaan door inspanning en verdwijnt vaak weer als je ontspannen bent. Af en toe een harde buik kan geen kwaad. Als je na inspanning een harde buik krijgt, kan dat betekenen dat je het rustiger aan moet doen. Doe dat dan ook, het is een teken van je lichaam. Bij harde buiken is prettig om een warm bad te nemen of om een warme kruik tegen je buik aan te houden. Indien je harde buiken pijn doen, regelmatig komen (5 keer of vaker per uur) of gepaard gaan met bloed- of slijmverlies en je bent minder dan 37 weken zwanger, is het belangrijk om direct contact op te nemen met de dienstdoende verloskundige.

Rug- of bekkenpijn

Tijdens de zwangerschap veranderen je gewicht en houding en worden de bekkengewrichten meer beweeglijk. Deze veranderingen kunnen bewegingsklachten of pijn in het bekken opleveren. Een goede houding kan de klachten verminderen. Zorg dat je bij het bukken of tillen goed door je knieën buigt. Geef je onderrug voldoende steun bij het zitten. Draai als je uit bed komt eerst op je zij, en druk jezelf daarna zijwaarts omhoog. Ook kan je bepaalde oefeningen doen om je rugspieren te versterken.  Zwemmen is ook goed voor je rug. Als je echter iedere dag pijn hebt en de pijn belemmert je in je dagelijkse leven, dan is het verstandig om naar een mensendieck- of fysiotherapeut te gaan. Hiervoor heb je geen verwijsbrief nodig, maar het kan zijn dat niet alle kosten vergoed worden door je zorgverzekeraar. Het is verstandig dit van tevoren na te kijken in de polisvoorwaarden.

Vocht vasthouden

Veel zwangere vrouwen houden in de zwangerschap een beetje vocht vast in hun handen, enkels of gezicht. Je hart heeft de zware taak om het bloed goed rond te pompen. Door de zwaardere zwangere buik en de daardoor toegenomen druk, is het moeilijker het vocht uit enkels of benen weer omhoog te pompen. Hierdoor blijft er vaak vocht achter in je benen en krijg je dikke enkels. Met name bij warm weer hebben zwangere vrouwen vaak extra last van gezwollen enkels. Als je gaat liggen kun je het beste je benen iets omhoog doen, door er bijvoorbeeld een kussentje onder te leggen. Verder helpt het om de circulatie op gang te houden. Dit doe je door in beweging te blijven, je benen te masseren, of de koude douche op je benen te zetten. Ook is het verstandig om voldoende te blijven drinken. Een beetje vocht vasthouden is normaal in de zwangerschap. Wanneer je echter extreem veel vocht gaat vasthouden, of last hebt van andere klachten, zoals misselijkheid, hoofdpijn, overgeven of anderszins ziek voelen, is het verstandig om direct contact op te nemen met de verloskundige.

Pigmentvlekken

Tijdens de zwangerschap kunnen onder invloed van zonlicht bruine vlekken in je gezicht ontstaan: een 'zwangerschapsmasker'. Vermijd hiertegen zoveel mogelijk de directe zon, door in de schaduw te blijven en je huid te beschermen met een hoge zonnebrandfactor. Na de zwangerschap verdwijnen deze vlekken meestal vanzelf weer.

Hartkloppingen

In de zwangerschap kun je, zo maar ineens of bij inspanning, last krijgen van hartkloppingen. Je hart moet, om al het extra bloed goed rond te pompen, zo’n 15 keer per minuut sneller slaan. Dit kan soms het gevoel geven van hartkloppingen. Indien je vaker last hebt van hartkloppingen, of je je er niet prettig bij voelt, kan je natuurlijk ook altijd even voor controle langs bij je huisarts, maar hartkloppingen op zichzelf zijn een normaal verschijnsel in de zwangerschap.

meer lezen?

Nog meer informatie over zwangerschapsklachten vind je op de website De Verloskundige.